Zarówno osy jak i szerszenie ze względu na coraz mniejszą ilość naturalnych siedlisk powszechnie spotykane są w okolicach zabudowań gospodarczych i mieszkalnych człowieka. Owady tworzą gniazda wykorzystując istniejące elementy konstrukcyjne, przestrzenie za drewnianymi elementami, elewacjami, na tarasach i balkonach, poddaszach, a osy także pod ziemią.
W Polsce okres lotu owadów żądlących rozciąga się od kwietnia do października. Osy i szerszenie są bardziej agresywne w dni gorące i parne.
Osa pospolita atakuje żądłem, krążąc wcześniej nad osobnikiem, gdy uda jej się usiąść chodzi po ciele szukając szpar w odzieży i żądli. Rozdrażniona osa czasami próbuje gryźć żuwaczkami, jednak jest to zachowanie niespotykane u innych żądlących.
Warto wiedzieć, co drażni osy i szerszenie! Wiadomo, że drażnią je gwałtowne ruchy ludzi, noszone przez ludzi ubrania w kolorze czarnym lub jaskrawym – kolory biały, zielony i jasnobrązowy uchodzą za bardziej bezpieczne. Drażnią je również pachnące kosmetyki, szczególnie perfumy i lakiery do włosów.
W wypadku rozdrażnienia kolonii owadów najlepiej w spokoju oddalić się na bezpieczną odległość od gniazda (u szerszeni wynosi ona ok. 2 m) nie wykonując żadnych niepotrzebnych, agresywnych ruchów. Właśnie nerwowe odganianie się od nadlatując os/szerszeni jest najczęstszym powodem użądleń. Użądlenie przez szerszenia wywołuje w miejscu wprowadzenia jadu dotkliwy ból, zaczerwienienie i obrzęk. .
PIERWSZA POMOC PRZY UŻĄDLENIU
W przypadku użądlenia pszczoły należy sprawdzić czy w ranie nie pozostało żądło, osy po ataku nie gubią żądła ewentualnie może się złamać. Żądło należy delikatnie usunąć paznokciem lub nożem (uwaga: usuwając żądło dwoma palcami lub pęsetą można wtłoczyć jad do ciała), zdezynfekować miejsce użądlenia. Następnie miejsce użądlenia chłodzimy przykładając na parę minut lód, mokry ręcznik lub butelkę z zimnym napojem. Jeżeli owad zaatakował dłoń lub palce, należy zdjąć z nich biżuterię. Użądlenie w podstawę języka lub usta może grozić uduszeniem. Konieczne jest wtedy rozpuszczenie w ustach 1 łyżeczki soli kuchennej, która zługuje jad z błony śluzowej – zabieg powtarzać kilkakrotnie i natychmiast skontaktować się z lekarzem.
Po użądleniu warto wypić wapno, lub lek przeciwhistaminowy, który powstrzymuje reakcje alergiczne. Jeśli użądlenie nam dokucza np. swędzi – można użyć miejscowo np. Fenistil żel.
Przyjęte jest, iż w skali całego globu na owady błonkoskrzydłe uczulonych jest ok. 2% ludności.
Alergia na jad owadów błonkoskrzydłych przybiera różne formy – najbardziej niebezpieczny jest wstrząs anafilaktyczny. W kilka do kilkunastu minut po użądleniu dochodzi do spadku ciśnienia tętniczego krwi, duszności, sinicy, a nawet do zgonu. Spotykane są też łagodne reakcje uogólnione – np. wysiew bąbli pokrzywkowych na całym ciele, któremu nie towarzyszą objawy zagrażające życiu. Alergia na jad owadów błonkoskrzydłych nigdy nie ujawnia się podczas pierwszego użądlenia, a dopiero po którymś z kolejnych.
Osoby uczulone na jad owadów błonkoskrzydłych powinny w okresie wiosenno-letnim mieć przy sobie ampułkostrzykawkę z adrenaliną, która chroni przed wstrząsem anafilaktycznym. Lek można podać samodzielnie. Lek wydawany jest na receptę, można przechowywać go w temperaturze pokojowej przez pół roku.